This 2024 WAEC Yoruba paper measures student understanding of traditional folklore, cultural values, and classical literature studies. The questions consistently explore themes involving traditional proverbs, community history, indigenous deities, and analysis of well-known literary works such as Ọgbójú Ọdẹ Nínú Igbó Irúnmọlẹ̀ and Ìrìnkèrindò Nínú Igbó Elégbèje. Take your time to review the explanations for every item to ensure you grasp the cultural and grammatical principles behind them.
Topics in this paper
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'àṣírí' nínú gbólóhùn: 'Ó pa àṣírí mi mọ́'?
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè yan 'Ìyìn' tàbí 'Ìwà rere' nítorí pé wọ́n jẹ́ ọ̀rọ̀ rere nínú èdè, ṣùgbọ́n èyí kò bá ìtumọ̀ gangan mu. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ìkọ̀kọ̀' nítorí pé ọ̀rọ̀ 'àṣírí' túmọ̀ sí ìkọ̀kọ̀ tàbí ohun tí a kò fẹ́ kí ẹlòmíràn mọ̀, bẹ́ẹ̀ ni àwọn ìyọkù kò bá ìtumọ̀ yìí mu rárá. Common mistake: Gbígbé ọ̀rọ̀ tó dùn mọni kalẹ̀ láìwò ìtumọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ̀.
Nínú ìwé 'Ẹgbẹ́ Alárá' ti [Author Unknown] kọ, kí ni orúkọ olórí àwọn alárá?
Ọmọ ile-iwe lè rò pé 'Adéyẹmí' tàbí 'Ọlátúndé' ni olórí nítorí wọ́n jẹ́ orúkọ Yorùbá tí ó wọ́pọ̀. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Àkànní' nítorí nínú ìwé 'Ẹgbẹ́ Alárá', Àkànní ni orúkọ olórí àwọn alárá, nígbà ti àwọn orúkọ yòókù kò wà nínú ìtàn náà. Common mistake: Yiyan orúkọ tí ó wọ́pọ̀ jùlọ dípò ẹni tí ó jẹ́ olórí nínú ìwé àkà.
Ẹwo nínú àwọn òwe wọ̀nyí sọ pé ẹni tí ó bá ní sùúrù yóò rí àǹfààní?
A lè rò pé 'Sùúrù ni bàbá ìwà' jẹ́ ìdáhùn tí ó tọ́ nítorí ó jẹ́ òwe tó gbajúmọ̀ gan-an. Ṣùgbọ́n ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ẹni tí ó bá ní sùúrù yóò rí àǹfààní' nítorí òwe yìí gan-an ni ó sọ pé sùúrù yóò mú àǹfààní wá, nígbà ti àwọn ìyọkù kò ní ìtumọ̀ tààrà yìí. Common mistake: Yiyan òwe tí ó gbajúmọ̀ jùlọ láìfiyèsí ibi tí ìbéèrè náà ń fojúsùn sí.
Kí ni orúkọ ọmọ tí a bí lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀ ìgbéyàwó ní àṣà Yorùbá?
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè fura sí 'Àbíọ́lá' tàbí 'Ọmọwùnmí' nítorí wọ́n jẹ́ orúkọ ìbí. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ìyàwó' nítorí ní àṣà Yorùbá, ọmọ tí a bí lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀ ìgbéyàwó ni a máa ń pè ní 'Ìyàwó' nítorí ìsopọ̀ pẹ̀lú ìgbéyàwó, bẹ́ẹ̀ ni àwọn ìyọkù kò ní ìtumọ̀ yìí. Common mistake: Gbígbé orúkọ ọmọ dédé kalẹ̀ dípò orúkọ àṣà tí ó jẹmọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ìgbéyàwó.
Nínú ìtàn àròsọ Yorùbá, ta ni òrìṣà tí a mọ̀ sí 'Aládùúgbò'?
Ọmọ ile-iwe lè yan 'Ọbàtálá' tàbí 'Ògún' nítorí wọ́n jẹ́ òrìṣà ńláńlá. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Èṣù' nítorí Èṣù ni a mọ̀ sí 'Aládùúgbò' nítorí ìṣẹ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọlọ́rọ̀ àti olùbánisọ̀rọ̀ láàárín àwọn òrìṣà àti ènìyàn, nígbà ti àwọn ìyọkù kò ní orúkọ yìí. Common mistake: Dasile òrìṣà tó gbajúmọ̀ jùlọ sípò olùbánisọ̀rọ̀ aládùúgbò.
Kí ni a ń pè ní 'àpèjúwe' nínú èdè Yorùbá?
Ẹnìkan lè ronú pé 'Ọ̀rọ̀ ìtúpalẹ̀' tàbí 'Ọ̀rọ̀ ìtàn' ni ó tọ́. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ọ̀rọ̀ ìṣàpèjúwe' nítorí àpèjúwe jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣàpèjúwe tí a lò láti ṣe àpèjúwe ohun kan tàbí ẹnikan ní ìtọ́kasí, nígbà ti àwọn ìyọkù kò bá ìtumọ̀ yìí mu. Common mistake: Riru àpèjúwe pẹ̀lú ìtúpalẹ̀ èdè.
Ẹwo nínú àwọn àpèjúwe wọ̀nyí jẹ́ àpèjúwe rere?
A lè rò pé 'Ó ga bí àpáta' jẹ́ àpèjúwe rere, ṣùgbọ́n kò bá a. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ó lẹ́wà bí òdòdó' nítorí ó fi ẹwà òdòdó ṣe àpèjúwe ẹwà ẹni, èyí sì jẹ́ àpèjúwe rere, nígbà ti àwọn ìyọkù kò fi ohun rere hàn tàbí kò bá ìtumọ̀ mu. Common mistake: Yiyan àpèjúwe giga tàbí agbára dípò ẹwà gidi.
Nínú ìwé 'Ọmọ Ọba' ti Anike Fatunase kọ, kí ni orúkọ olùkọ̀ tí ó kọ́ Ọmọ Ọba?
A lè rò pé 'Bàbá Ọmọ Ọba' tàbí 'Ìyá Ọmọ Ọba' ni olùkọ̀ náà nítorí àwọn àfikún orúkọ wọ̀nyí. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ọ̀jọ̀gbọ́n Àkànní' nítorí nínú ìwé 'Ọmọ Ọba', Ọ̀jọ̀gbọ́n Àkànní ni olùkọ̀ tí ó kọ́ Ọmọ Ọba, nígbà ti àwọn ìyọkù kò wà nínú ìtàn náà. Common mistake: Yiyan olùkọ̀ afikún tí kò farahàn nínú ìwé àkà.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ìtẹ́lọ́rùn' nínú gbólóhùn: 'Ó ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ohun tí ó rí'?
Ọmọ ile-iwe lè yan 'Ìrètí' tàbí 'Ìfẹ́' nítorí wọ́n jẹ́ ìmọ̀lára rere. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ìdùnnú' nítorí ìtẹ́lọ́rùn túmọ̀ sí ìdùnnú tàbí ìyọ̀nú pẹ̀lú ohun tí ẹnikan rí, bẹ́ẹ̀ ni àwọn ìyọkù kò bá ìtumọ̀ yìí mu. Common mistake: Riru ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ìrètí ọjọ́ iwájú.
Nínú àwọn oríkì wọ̀nyí, èwo ni ó wọ́pọ̀ fún àwọn ọmọ Ọ̀yọ́?
Ẹnìkan lè fura sí 'Ọmọ Ọlọ́fà' tàbí 'Ọmọ Ògúnmọ́lá' nítorí wọ́n jẹ́ oríkì ilẹ̀ Yorùbá pẹ̀lú. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ọmọ Ọba Àtìbà' nítorí oríkì yìí jẹ́ èyí tí ó wọ́pọ̀ fún àwọn ọmọ Ọ̀yọ́ nítorí ìsopọ̀ pẹ̀lú Ọba Àtìbà, ọba alágbára ní ìtàn Yorùbá, nígbà ti àwọn ìyọkù kò ní ìsopọ̀ pàtó pẹ̀lú Ọ̀yọ́. Common mistake: Yiyan oríkì gbogbogbòò dípò oríkì pataki ilẹ̀ Ọ̀yọ́.
Kí ni a ń pè ní 'òwe' nínú èdè Yorùbá?
A lè rò pé 'Ọ̀rọ̀ ìtúpalẹ̀' tàbí 'Ọ̀rọ̀ ìdánilójú' ni òwe jẹ́. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ọ̀rọ̀ ìṣàpèjúwe' nítorí òwe jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣàpèjúwe tí a lò láti fi ìmọ̀ràn tàbí ẹ̀kọ́ hàn, nígbà ti àwọn ìyọkù kò bá ìtumọ̀ yìí mu. Common mistake: Túmọ̀ òwe gẹ́gẹ́ bí àlàyé ìdánilójú dípò ọ̀rọ̀ ìṣàpèjúwe.
Nínú ìtàn àròsọ Yorùbá, ta ni òrìṣà tí a mọ̀ sí 'Ọba Odò'?
A lè yan 'Ṣàngó' tàbí 'Ọbàtálá' nítorí wọ́n jẹ́ òrìṣà olókìkí. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ọ̀ṣun' nítorí Ọ̀ṣun ni a mọ̀ sí 'Ọba Odò' nítorí ìsopọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú odò àti omi, nígbà ti àwọn ìyọkù kò ní orúkọ yìí. Common mistake: Darapọ̀ mọ́ Ṣàngó tàbí òrìṣà mìíràn nípa àwọn ohun àmúṣọ̀rọ̀.
Ẹwo nínú àwọn àpèjúwe wọ̀nyí jẹ́ àpèjúwe búburú?
Ọmọ ile-iwe lè rò pé 'Ó ga bí òkè' jẹ́ àpèjúwe búburú nítorí giga rẹ̀. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Ó rẹwà bí egbin' nítorí ó jẹ́ àpèjúwe búburú, nítorí ó fi ẹwà ẹni wé egbin tí kò dára, nígbà ti àwọn ìyọkù fi ohun rere hàn. Common mistake: Riru ẹranko tabi ohun ajeseku pẹ̀lú àpèjúwe giga.
Nínú ìwé 'Ìrìnkèrindò Nínú Igbó Elégbèje' ti D.O. Fagunwa kọ, kí ni orúkọ olórí igbó?
A lè fura sí 'Àkàrà Ogun' tàbí 'Ọlọ́wọ́' nítorí wọ́n jẹ́ akọni nínú ìtàn àròsọ. Ìdáhùn tí ó tọ́ ni 'Elégbèje' nítorí nínú ìwé 'Ìrìnkèrindò Nínú Igbó Elégbèje', Elégbèje ni orúkọ olórí igbó, nígbà ti àwọn orúkọ yòókù kò wà nínú ìtàn náà. Common mistake: Yiyan akọni olókìkí dípò olórí igbó gangan tí ó ní orúkọ kan náà.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ìgbẹ́kẹ̀lé' nínú gbólóhùn: 'Mo ní ìgbẹ́kẹ̀lé pé ó máa wá'?
1) Distractor check: Students might select 'Ìrètí' (Hope) because hope and confidence are closely related emotional concepts, but 'ìgbẹ́kẹ̀lé' specifically demands assurance rather than a mere wish. 2) Reasoning to the answer: The expression 'ìgbẹ́kẹ̀lé' denotes certainty and a deep-seated belief that a specific event will transpire. This firm conviction directly aligns with 'Ìdánilójú', whereas all other choices fail to capture this precise definition. 3) Common mistake: Confusing certainty with simple wishing.
Ta ni òrìṣà tí a mọ̀ sí 'Ọba Igboro'?
1) Distractor check: A student might choose 'Ọbàtálá' because he is a prominent, widely known Yoruba deity, making him a plausible guess for a major royal title. 2) Reasoning to the answer: Ṣàngó is explicitly identified as 'Ọba Igboro' because of his commanding status and supreme authority over lightning and thunder. The remaining alternatives do not carry this specific traditional moniker. 3) Common mistake: Attributing famous divine titles to the wrong major deity.
Kí ni orúkọ ọmọ tí a bí lẹ́yìn ikú ìyá rẹ̀ ní àṣà Yorùbá?
1) Distractor check: A learner might pick 'Àbíọ́lá' because it is a common traditional Yoruba name that relates to the circumstances surrounding a birth, much like the target name. 2) Reasoning to the answer: In Yoruba tradition, a newborn who arrives into the world after the tragic demise of her mother is designated as 'Yétúndé', which literally translates to 'mother has returned once more'. The other options lack this particular cultural meaning. 3) Common mistake: Mixing up names given for maternal bereavement with general birth-circumstance names.
Nínú ìwé 'Aláwìíyé' ti J.F. Odunjo kọ, kí ni orúkọ ìyá Àlàkẹ́?
1) Distractor check: A student could mistakenly guess 'Ìyá Adé' assuming a standard maternal name pattern from other stories in the curriculum. 2) Reasoning to the answer: Within the pages of the book 'Aláwìíyé', the mother of Àlàkẹ́ is explicitly referred to by the name Ìyá Àlàkẹ́. The rest of the choices are entirely absent from this specific narrative. 3) Common mistake: Assuming character names follow a generalized naming convention rather than checking the text.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ìwà' nínú gbólóhùn: 'Ìwà rẹ̀ kò dára'?
1) Distractor check: One might be tempted to choose 'Àṣà' (Custom/Tradition) thinking that personal behavior is tied to cultural upbringing. 2) Reasoning to the answer: The term 'ìwà' strictly refers to an individual's aggregate behavior, moral disposition, or personal conduct. This comprehensive personal character maps directly to 'Àkópọ̀ ìhùwàsí', leaving the other options incorrect. 3) Common mistake: Confusing individual moral character with broader cultural practices.
Ta ni olùkọ̀ tí ó kọ́ àwọn ọmọ rẹ̀ pé kí wọ́n má ṣe purọ́?
1) Distractor check: A test-taker might select 'Ìyá Àlàkẹ́' because she is a frequently encountered parental figure in educational texts, making her seem like a likely instructor of morals. 2) Reasoning to the answer: Bàbá Adé is the specific parental instructor who actively trains his children to avoid falsehoods in order to instill the value of honesty. None of the other figures feature in this moral lesson. 3) Common mistake: Attributing specific moral lessons taught by the father figure to the mother instead.
Now practice in exam mode
You've studied the answers — now test yourself under real exam conditions with the timer running.
Start WAEC Yoruba 2024 QuizStudy WAEC Yoruba offline — no data needed
Get the WAEC app for Yoruba and every other subject — practice anywhere, even with no internet connection.