This 2014 JAMB Yoruba assessment focuses heavily on traditional practices, grammatical structures, and foundational literature. A close review of the questions reveals recurring focal points such as Yoruba proverbs, traditional indigenous tools and animals with symbolic meanings, and specific references to classic literary texts. Students are encouraged to look beyond correct options by studying the underlying explanations for each question, ensuring they grasp the cultural and linguistic nuances necessary to excel.
Topics in this paper
Kí ni ìdí tí a fi ń pe ọ̀rọ̀ kan ní 'ọ̀rọ̀ orúkọ' ní èdè Yorùbá?
Ọmọ ilé-ìwé le rò pé ó ń sọ nípa ìṣe tàbí ibi. Nígbà tí a bá wò ó dáadáa, ọ̀rọ̀ orúkọ jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó ń tọ́ka sí orúkọ ènìyàn, ẹranko, tàbí nǹkan, bíi 'Adé' tàbí 'ilé', èyí tí ó jẹ́ ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Bíba ọ̀rọ̀ orúkọ mu pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ìṣe tí ó ń sọ nípa ohun tí a ń ṣe.
Nínú gbólóhùn 'Ọkùnrin náà ń sùn lórí àga,' kí ni ọ̀rọ̀ àpèjúwe?
Ọmọ ilé-ìwé lè mú ọkùnrin tàbí àga gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ àpèjúwe. Nínú gbólóhùn 'Ọkùnrin náà ń sùn lórí àga,' ọ̀rọ̀ 'náà' ni ó ń ṣàpèjúwe ọkùnrin náà pẹ̀lú ìmọ́tan pé ọkùnrin kan náà ni, èyí sì jẹ́ ìdáhùn D. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Rírò pé gbogbo ọ̀rọ̀ tí ó tẹ̀ lé orúkọ ní gbólóhùn ni ó jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣe.
Kí ni ìtumọ̀ òwe yìí: 'Bí a bá fi ọwọ́ ọ̀tún fọ ọwọ́ òsì, ọwọ́ méjèèjì á mọ́'?
Ẹni tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ le rò pé òwe yìí ń sọ nípa bí a ṣe ń fọ ọwọ́ mọ́ nìkan. Nípa ṣíṣàyẹ̀wò ìtumọ̀ rẹ̀, òwe yìí fi hàn pé èèyàn gbọdọ̀ ran ara wọn lọ́wọ́ láti rí ìdàgbàsókè, bíi ìfọwọ́sowọ́pọ̀, èyí sì ni ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Túmọ̀ òwe lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ ara dípò kí a wò ó gẹ́gẹ́ bí ìkọ́ni lórí ìfọwọ́sowọ́pọ̀.
Mo rí igi mẹ́wàá. Kí ni nọ́ńbà 'mẹ́wàá' ní èdè Gẹ̀ẹ́sì?
Ọmọ ilé-ìwé lè yan nọ́ńbà mìíràn bíi 'eight' tàbí 'nine' nítorí àìfarabalẹ̀. Nígbà tí a bá túmọ̀ 'mẹ́wàá' láti èdè Yorùbá sí èdè Gẹ̀ẹ́sì, ó ń tọ́ka sí 'ten', èyí tí ó jẹ́ ìdáhùn C. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Ddàpọ̀ mọ́ àwọn nọ́ńbà mìíràn bíi mẹ́jọ tàbí mẹ́sàn-ún.
Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni orúkọ irinṣẹ́ tí a máa ń lò fún ìkọ́ sínú omi?
Ẹni tí kò farakalẹ̀ le rò pé ìkòkò tàbí àga ni a fi ń ṣe èyí. Nípa wíwo àwọn ohun èlò ìbílẹ̀, ọkọ́ jẹ́ irinṣẹ́ tí a máa ń lò láti kọ́ sínú omi, bíi ọkọ̀ ojú omi, èyí sì ni ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Bíba ohun èlò oko mu pẹ̀lú irinṣẹ́ ojú omi.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'aládùn' nínú ìṣe ìbílẹ̀ Yorùbá?
Ọmọ ilé-ìwé le rò pé 'aládùn' ní í ṣe pẹ̀lú oúnjẹ tàbí ìdáná. Ṣùgbọ́n nínú ìṣe ìbílẹ̀ Yorùbá, aládùn ń tọ́ka sí ènìyàn tí ó ní adùn tàbí tí ó ń ṣe nǹkan pẹ̀lú ìdùnnú, èyí sì ni ìdáhùn C. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Túmọ̀ ọ̀rọ̀ náà gẹ́gẹ́ bí olùṣèdáná nítorí ọ̀rọ̀ 'adùn'.
Nínú gbólóhùn 'Ojú ọjọ́ ń dán lọ́wọ́lọ́wọ́,' kí ni ìtumọ̀ 'dán'?
Ẹni tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ le rò pé ojú ọjọ́ tútù tàbí gbígbóná ni ọ̀rọ̀ yìí ń tọ́ka sí. Nígbà tí a bá wò ó dáadáa, dán níbí ń sọ pé ojú ọjọ́ ń dán tàbí ó ń mọ́lẹ̀ pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ìdáhùn D. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Bíba 'dán' mu pẹ̀lú ìwọ̀n ooru tàbí otútù.
Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni orúkọ ẹranko tí ó ń ṣe àmì agbára lọ́nà ìbílẹ̀?
Ọmọ ilé-ìwé lè mú eyẹ tàbí ejò gẹ́gẹ́ bí àmì agbára. Nípasẹ̀ ìṣe ìbílẹ̀, ekùn jẹ́ ẹranko tí ó ń ṣe àmì agbára nítorí ìgboyà àti ìwọ̀n rẹ̀, èyí sì ni ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Yíyàn ẹranko tí kò ní àmì agbára pàtó nínú àṣà.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'àbọ̀rọ̀' nínú ìṣe ìbílẹ̀ Yorùbá?
Ẹni tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ le rò pé àbọ̀rọ̀ ní í ṣe pẹ̀lú sísọ àsọyé tàbí ṣdánwò. Ṣùgbọ́n ní ti tòótọ́, àbọ̀rọ̀ ń tọ́ka sí ènìyàn tí ó máa ń bọ̀ wá, tí ó jẹ́ àbíkú nínú ìṣe ìbílẹ̀ Yorùbá, èyí sì ni ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Rírò pé ọ̀rọ̀ náà wá láti inú ọ̀rọ̀ 'bọ̀' fún ìbẹ̀wò lásán.
Nínú ìwé 'Oju Odun Meerindilogun' tí Adebayo Faleti kọ, kí ni orúkọ obìnrin tí ó jẹ́ olùdarí?
Ọmọ ilé-ìwé lè sọ pé Ọya tàbí Yemọja ni olùdarí náà. Nínú ìwé 'Oju Odun Meerindilogun' tí Adebayo Faleti kọ, Àbèní ni obìnrin tí ó jẹ́ olùdarí, tí ó ń ṣe àkóso ìlú, èyí sì jẹ́ ìdáhùn A. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Dídapọ̀ àwọn orúkọ òrìṣà mọ́ àwọn ohun kọ́là tí ó wà nínú ìwé litiresọ.
Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni orúkọ èso tí a máa ń pè ní 'ẹ̀gúsí'?
Ẹni tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ le rò pé ọsàn tàbí ọ̀gẹ̀dẹ̀ ni a ń pè ní ègúsí. Nígbà tí a bá wò ó, èso ègúsí ni a máa ń pè ní 'ẹ̀gúsí', èyí tí a sì máa ń lò fún ọbẹ̀, èyí sì ni ìdáhùn B. Ìṣìnà tí ó wọ́pọ̀: Ddàpọ̀ orúkọ àwọn èso pẹ̀lú irú oúnjẹ tí a fi ń sè é.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'àìdára' nínú gbólóhùn 'Ó jẹ́ aláìdára'?
Distractor check: A student might choose options A, C, or D thinking they describe positive attributes or general traits, but 'àìdára' specifically points away from goodness. Reasoning to the answer: When analyzing 'Ó jẹ́ aláìdára', the prefix 'àì-' negates the root word 'dára' (good). Therefore, it directly indicates an individual lacking good character or engaging in inappropriate behavior. Common mistake: Confusing the negative prefix 'àì-' with positive modifiers.
Nínú ìtàn ìbílẹ̀, kí ni orúkọ òrìṣà tí a mọ̀ sí olùwà iná?
Distractor check: Options like A, C, and D are well-known orisha, which might confuse learners who mix up their specific domains of power and elements. Reasoning to the answer: The deity recognized for ruling over fire and lightning due to immense power is Ṣàngó. Common mistake: Mixing up the elemental associations of the various traditional orisha.
Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni orúkọ ohun èlò tí a máa ń lò fún ìdásí ìsìn?
Distractor check: Options A, C, and D represent everyday household items rather than specialized ceremonial tools. Reasoning to the answer: In traditional deity worship, the instrument specifically utilized for ritual engagement is 'Ọ̀pá ìbọ̀rìṣà'. Common mistake: Mistaking ordinary household furniture or objects for sacred ritual implements.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ìdáṣẹ́' nínú ìṣe ìbílẹ̀ Yorùbá?
Distractor check: Options A, B, and D suggest general physical activities or mourning practices, which are plausible if one guesses blindly at traditional terms. Reasoning to the answer: The term 'ìdáṣẹ́' refers specifically to showing reverence or making dedicatory offerings toward the orisha in traditional practice. Common mistake: Confusing ritual devotion with domestic chores or physical positioning.
Nínú gbólóhùn 'Wọ́n ń fi ìgbà kan ṣe ìgbàgbọ́,' kí ni ìtumọ̀ 'ìgbàgbọ́'?
Distractor check: Options A, C, and D introduce actions like speaking times or cooking, which share superficial vocabulary contexts. Reasoning to the answer: Within the sentence construction 'Wọ́n ń fi ìgbà kan ṣe ìgbàgbọ́', the word 'ìgbàgbọ́' signifies putting forward a specific idea or certainty regarding a matter. Common mistake: Mistaking the conceptual noun for a reference to chronological time.
Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni orúkọ ẹranko tí a máa ń fi ṣe ẹbọ lọ́nà ìbílẹ̀?
Distractor check: Options like A, C, and D are animals or birds, but might not carry the specific traditional symbolic weight intended here. Reasoning to the answer: 'Àgùntàn' is selected for traditional sacrifices precisely because of its behavior and utility. Common mistake: Selecting any random animal without considering its specific cultural usage in sacrificial rites.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ọmọdé' nínú ìtàn Yorùbá?
Distractor check: Options A, C, and D describe maturity, strength, or virtue, which contrast with youth. Reasoning to the answer: The word 'ọmọdé' points directly to a young person or someone who has not yet reached adulthood. Common mistake: Assuming 'ọmọdé' implies capability or moral standing rather than age status.
Nínú ìwé 'Ṣaworoide' tí Akinwunmi Isola kọ, kí ni orúkọ obìnrin tí ó jẹ́ ayaba?
Distractor check: Options A, B, and D name other notable female literary characters or orisha, making them easy to confuse within Yoruba drama plots. Reasoning to the answer: In Akinwunmi Isola's book 'Ṣaworoide', Tinu is the queen who governs alongside Lapite. Common mistake: Confusing the various female character names across different Yoruba plays.
Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ 'ọ̀rọ̀ ìṣe' nínú èdè Yorùbá?
Distractor check: Options A, C, and D target time, location, or naming, which correspond to other grammatical categories. Reasoning to the answer: 'Ọ̀rọ̀ ìṣe' translates to a verb, which is a word that expresses an action or work, such as running or eating ('sáré' or 'jẹun'). Common mistake: Mixing up verbs with nouns or locative words.
Now practice in exam mode
You've studied the answers — now test yourself under real exam conditions with the timer running.
Start JAMB Yoruba 2014 QuizStudy JAMB Yoruba offline — no data needed
Get the JAMB app for Yoruba and every other subject — practice anywhere, even with no internet connection.